Türkiye’de sigara satışına yönelik yeni bir düzenleme hazırlığı sürüyor. Sağlık Bakanlığı ve AK Parti Grup Başkanlığı tarafından üzerinde çalışılan taslakla, tütün ürünlerinin satışında elektronik yaş doğrulama sistemine geçilmesi planlanıyor. QR kod ve T.C. kimlik numarası eşleşmesi üzerinden yapılması değerlendirilen uygulamayla 18 yaşından küçüklere sigara satışının önlenmesi hedefleniyor.
Sigara satın alırken kimlik doğrulaması yapılmasını öngören düzenleme, kamuoyunda tartışılmaya devam ediyor. Yeni sistemin nasıl çalışacağı, vatandaşların kişisel bilgilerinin satıcılarla paylaşılıp paylaşılmayacağı ve uygulamanın ne zaman başlayacağı merak konusu oldu.
Hazırlık aşamasındaki düzenlemede, market, bakkal ve büfe gibi satış noktalarında yaş kontrolünün elektronik ortamda gerçekleştirilmesi üzerinde duruluyor. Ancak uygulamanın nihai yöntemi, yasal düzenleme ve teknik altyapı netleştiğinde belli olacak.
Sigara alırken QR kod okutulması gündemde
Taslakta değerlendirilen modellerden birine göre, sigara satın almak isteyen kişi cep telefonu üzerinden elektronik yaş doğrulaması yapacak. Kamu otoritesi tarafından oluşturulması planlanan QR kod aracılığıyla alıcının T.C. kimlik numarasıyla eşleşme sağlanacak.
Sistem, kişinin 18 yaşını doldurup doldurmadığını kontrol ederek satışın yaş sınırına uygun olup olmadığını belirleyecek. Böylece satış görevlisinin müşterinin kimlik bilgilerini doğrudan görmesine gerek kalmadan yaş kontrolünün yapılması amaçlanıyor.
Elektronik doğrulama sisteminin fiziksel satış noktalarının yanı sıra internet üzerinden yapılan satışlarda da kullanılması değerlendiriliyor.
Kişisel bilgiler satıcıya gösterilmeyecek mi?
Düzenlemeye ilişkin en çok merak edilen konulardan biri kişisel verilerin korunması. Üzerinde durulan elektronik modelde, satıcıya müşterinin adı, soyadı ve diğer kişisel bilgileri yerine yalnızca yaş sınırının karşılanıp karşılanmadığına ilişkin doğrulama sonucunun iletilmesi öngörülüyor.
Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu da daha önce yaptığı açıklamada, önceliklerinin 18 yaşından küçüklere tütün ürünü satışını önlemek olduğunu belirtmiş, kişisel verileri koruyan ve kullanım kolaylığı sağlayan elektronik sistemler dahil farklı seçeneklerin değerlendirildiğini bildirmişti.
Bununla birlikte, veri güvenliğine ilişkin teknik ayrıntılar ile sistemin kesin çalışma biçimi henüz nihai olarak belirlenmiş değil.
Günlük sigara alımına da sınırlama gelebilir
Taslakta üzerinde durulan başlıklardan biri de tütün ürünlerinin günlük satış miktarının elektronik sistem üzerinden denetlenmesi. Bu modelin hayata geçirilmesi durumunda, satışların daha yakından takip edilmesi ve belirlenen kurallara aykırı işlemlerin önüne geçilmesi amaçlanıyor.
Elektronik sistemin geliştirilmesi ve satış noktalarının yeni altyapıya uyum sağlaması için yaklaşık bir yıllık bir sürenin öngörüldüğü belirtiliyor. Ancak uygulamanın kesin başlangıç tarihi ve günlük alım miktarına ilişkin olası sınırlar, düzenlemenin nihai hâliyle netlik kazanacak.
Yeni sistem ne zaman yürürlüğe girecek?
Sigara satışında kimlik ve yaş doğrulamasına yönelik düzenleme henüz hazırlık aşamasında bulunuyor. Kanun teklifinin Meclis’e sunulması ve yasama sürecinin tamamlanmasının ardından uygulamanın kapsamı, yükümlülükleri ve yürürlük takvimi kesinleşecek.
Düzenlemenin temel hedefi, özellikle çocukların ve gençlerin tütün ürünlerine erişimini zorlaştırmak ve satış noktalarındaki yaş denetimini güçlendirmek. QR kodla doğrulama modelinin uygulanıp uygulanmayacağı ve sistemin hangi teknik yöntemle hayata geçirileceği ise önümüzdeki süreçte netleşecek.
Yorumlar